روش کامل نگهداری از درخت زیبای بونسای ( گران قیمت ترین گیاه جهان ) ...

یکی از هنرهای خیلی زیبایی ژاپنی پرورش درختان به صورت "بونسای" است. بعضی از این گیاهان واقعا" زیبا بوده و ارزش زیادی هم دارند. این هنر برای هزاران سال در چین رواج داشته و پس از ارتباط فرهنگی بین چین و ژاپن، به ژاپن منتقل شده . 

عکسهای دیدنی از درختان بونسی یا بونسای Bonsai ( مینیاتوری )

 

350px-BonsaiTridentMaple.jpg

عکسهای دیدنی از درختان بونسی یا بونسای Bonsai ( مینیاتوری )

بونسای از دو کلمه ژاپنی "بون=سینی" و "سای= کاشتن" تشکیل شده و در اصل به معنی کاشت درختان توی سینی (ظروف کشیده و کم عمق) است. در این هنر سعی میشود درختان را به صورت فرم پاکوتاه به اشکال گوناگون دربیارند. شکل بونسای خیلی مهم و مفهوم آن را می رساند.بعضی از هنرمندان این هنر، بونساهای خیلی کوچک که حتی گاهی اوقات کوچکتر از کف دست هستند را پرورش می دهند که به اسم "مینی بونسای" شناخته میشود.

منشاء هنر بونسای به بیش از 1500 سال پیش به چین و ژاپن می رسد ، به طوری که هر خانواده اصیل ژاپنی این درخت را به نسل بعد از خود می سپردندو نسل در نسل مانند گنجی با ارزش از آن نگهداری میکردند. 

 

انتخاب ظرف وگلدان:

انتخاب ظروف باید به گونه ای نباشد،که آنقدر زیبا باشد که از جلوه بونسای بکاهد.در نگاه اول باید بونسای جلوه گر کند.

برای درختان همیشه سبز،غالبا از گلدانهای غیر تزئینی قهوه ای و خاکستری و برای درختان گلدار  و برگریز میتوان از گلدانهای تزئینی ومناسب با رنگ برگ درخت استفاده کرد.

برای سبک های عمودی و گروهی از گلدان های گرد و بیضی و برای سبک های از گلدان هایی با اضلاع برابر استفاده می شود .

طول گلدان به اندازه 3/2 ارتفاع بلند ترین درخت اختیار می شود. 

 

کاشت درخت مینیاتوری:

سینی کاشت را آماده کرده ومخلوطی از شن،ماسه وخاک را در داخل آن ریخته ، گیاه را از محل قبلی خارج کرده،قدری ریشه گیاه را در محلول آب و ویتامین B1 فرو برده و 3/1 ریشه ها را از اطراف و زیر آن هرس کرده تا ریشه حالت پهنی به خود بگیرد.آن را در سینی کاشت گذارده و روی ریشه خاک ریخته،آب می دهیم و ر فضای باز نگهداری

می کنیم.

هر گاه خاک روی سینی خشک شد به آن آب میدهیم.به جای کودهای شیمیایی از کودهای

طبیعی مانند پودر استخوان و کودهای حیوا نی ضعیف شده استفاده کرد.

درخت خود را با هرس شاخ و برگ و همچنین با سیم بندی،در زمانی که درخت قدرت خود را باز یافت،مطابق سلیقه خود تزئین کنید.    

 

آفات و امراض بونسایی

در صورت مشاهده این نشانه ها برای گرفتن دستور مبارزه به کارشناس حفظ نباتات مراجعه فرمایید. پس از گرفتن دستور مبارزه سمپاشی را روی چند برگ گیاه آزمایش کنید و پس از حصول اطمینان از حساسیت و یا مقاومت گیاه نسبت به سم با رعایت و دقت در غلظت و سایر موارد احتیاطی سمپاشی را شروع نمایید.

 شپشک ها: این حشرات آلت مکنده دارند و با تغذیه آنها برگها خمیده و تا می شوند. گیاه را ضعیف می کنند و ممکن است به خشک شدن موضعی منجر گردد.

 images?q=tbn:ANd9GcTgE20FGYN-j4frbMBVJxXrAnEjD1grT9BnpqRUmlHUqdJI-DXJ

مگس سفید: در پشت برگها تخمگذاری می کنند. تخمها سفید متمایل به سبز است. لاروهای آنها گیاه را ضعیف می کنند.

 کفشدوزک ها: البته حشره کامل اینها مفید است و شته را می خورد اما لارو آنها به بافت گیاهی حمله میکند.

 شپشکهای نرم تن: که با سپر قهوه ای خود به گیاه می چسبد و از شیره گیاهی تغذیه می کنند برگها زرد و گیاه ضعیف می گردد.

 عنکبوت سرخ: با حمله به برگها ریزش بیش از موعد باعث می گردد.

 تریپس ها: حشرات کوچک بالداری هستند که با فروکردن خرطوم خود به داخل گیاه از شیره گیاهی تغذیه می کنند. گیاه را ضعیف کرده و رشد آن را متوقف می کنند. در نقطه حمله لکه های نارنجی رنگ تولید می شود.

 زنبورها: به برگها حمله می کنند و در آنها سوراخهایی ایجاد می نمایند و کلروفیل آنرا می خورند و رگبرگها را باقی می گذارند.

 کنه ها: بیشتر در سطح زیرین برگها زندگی می کنند و ترشحات آنها سطح برگها را می پوشاند.

 سوسکها: که لارو و حشره کامل آنها دارای آلت دهانی جونده هستند و برگها را سوراخ سوراخ می کنند.

 مگس خاکی: حشرات بالغ آنها برای گیاه ضرر ندارد. اما لاروهای آنها از ریشه های نازکتر تغذیه می کند.

 ریشه خوار: از سوسکهای خطرناک است که لاروهای آنها به ریشه های ظریف حمله می کند و گیاه را ضعیف کرده سپس خشک می کند.

 

چوب پنبه ای شدن:

 پشت برگها باد کرده و به شکل چوب پنبه در می آید. این علایم پاسخ گیاه به محیط مرطوب یا نور کم است.

 

قارچ پرونوسپرا:

 در روی برگها تولید لکه های زرد و قهوه ای رنگ به شکل های نا منظم می کند.

 

قارچ آنتراکتوز:

 این قارچ در محیط گرم و مرطوب حمله می کند و لکه های ریز و سیاه در برگها ایجاد می کند که نهایتاً منجر به سقوط آنها می گردد.

 

قارچ بوتری تیس:

 در هوای دم کرده و خفه و بدون جریان حمله می کند که نقاط خشک قهوه ای روی برگها ایجاد می شود.

 نهایتاً منجر به حمله کپک خاکستری می گردد.

 

کپک سیاه:

 کپک سیاه به صورت دوده پودر مانند در پشت برگها دیده می شوند.

 

پژمردگی:

 ممکن است مربوط به گندیدگی و فساد ریشه باشد در غیر اینصورت احتمال دارد ویروس ها باعث این پژمردگی شده باشند.

 

سفیدک ها:

 در اوایل بهار حمله سفیدک ها بیشتر است. علامت این بیماری مانند پاشیدن آرد بر روی برگ است.

 

زنگ ها:

 لکه های قهوه ای تا قرمز سوخته روی برگها ایجاد می گردد. اسپور این قارچها را به صورت دوسلولی در زیر میکروسکوپ می توان مشاهده کرد.

 

نکات مهم

• گیاهی را برای بونسایی انتخاب کنید که شباهت بیشتری با فرم طبیعی پیدا می کند.

 

 • در هر فصلی از سال بونسایی باید حداقل دارای یک جاذبه خاص در تنه، شاخه و رنگ برگ و سایر خصوصیات باشد.

 • خرید بونسایی آماده لذت چندانی ندارد سعی کنید خودتان بونسایی را بسازید.

 • در گل فروشی گیاهان پیر و بدون مشتری زیاد هستند شما می توانید با پرداخت کمتری بهترین بونسایی ها را داشته باشید.

 • گیاه تهیه شده از کاشت بذر خصوصیات مادر خود را ندارد و تنها طریقه ازدیاد صحیح برای انتقال صد در صد صفات مادری ازدیاد غیر جنسی مانند قلمه و خوابانیدن و پیوند است.

 • زاویه ای که شاخه با تنه می سازد باید مانند شکل طبیعی آن باشد. شکل های ابداعی غیر طبیعی خوشایند نیستند.

 • در تربیت شاخه ها و قرار دادن گلدان در معرض دید به جهت دید بیننده توجه کنید.

 • شاخه های روبروی همدیگر زیبایی خاصی ندارند همیشه شاخه ها را به صورت متناوب تربیت کنید.

 • درخت و گلدان باید با همدیگر همخوانی داشته باشند و رنگ و اندازه و بافت گلدان باید مکمل گیاه باشد.

 • گلدانی که گیاه آن به صورت آبشار گونه روی آن ریخته می شود باید استوانه ای و درازتر باشد.

 • در صورتی که مایل به داشتن تنه های گروهی هستید از درختانی مانند به ژاپنی و کاج پروی فلورا استفاده کنید.

 • در سیم کشی کردن کاملاً مواظب شاخه ها باشید و با شنیدن اولین صدای شکستن خم کردن را متوقف کنید و به تدریج ظرف چند هفته انجام دهید، با مطالعه طرز ساختن جین و شاری شکل گیاه خود را طبیعی تر کنید.

 • سیم پیچی یکی از مشکل ترین کار بونسایی است دقت کنید شاخه ها شکسته نشوند و دائماً آنرا بازدید کنید تا از فرو نرفتن سیم به داخل بافت گیاهی آگاه شوید.

 • گیاهی که در هوای باز سازش یافته است نمی توان آنرا در محیط بسته محبوس کرد به جزء برای چند ساعت و یا یک روز در شبهای سرد و یخبندان کشنده گیاه را به داخل اتاق نبرید زیرا ممکن است از خواب زمستانی بیدار گردد. کافی است آن را برای یکی دو روز در محل امنی مانند پارکینگ نگهداری کنید.

 • آن دسته از گیاهانی که در محیط بسته پرورش می یابند برای احتیاجات سرمایی خود برای چند روز احتیاج به محیط بیرون دارند. در هنگام انتقال آنها را بتدریج جابجا کنید.

 • بعضی از گیاهان مانند گل کاغذی کاملاً حساس به تغییر درجه حرارت هستند به طوریکه انتقال در داخل محیط بسته نیز آنها را به گونه ای رنج می دهد که شروع به خزان نمودن برگها می کنند. در جابجایی آنها مواظب باشید به تدریج و طی چند روز انجام گیرد.

 • ریشه بعضی از گیاهان نسبت به رطوبت مداوم و بارندگی های طولانی حساس هستند. آنها را در هنگام بارندگی به محل امن و پناهگاه سرد منتقل کنید. 

images?q=tbn:ANd9GcREHWzqg02COdVJO4gSVzxevVov7KiOYuOV8iZrE6q915XcWYhA

• بونسایی خود را در محل جریان های شدید باد قرار ندهید.

 • اکثر گیاهان بونسایی نور غیر مستقیم و سایه نیمسایه در محیط باز را بر نور مستقیم و شدید آفتاب ترجیح می دهند. توجه کنید سایه در محیط باز با سایه در اطاق متفاوت است. 

• جریان داشتن هوا و وجود اکسیژن یکی از نیازهای مهم حیاتی گیاهان است، توجه کنید که جریان هوا با باد شدید با همدیگر تفاوت دارند.

 • یکی از عوامل بسیار مهم و اساسی در خاک بونسایی خوب کارکردن زهکش ها و مناسب بودن بافت خاک است به گونه ای که کلیه آب گلدان به جز مولکولهای آب چسبیده به ذرات خاک باید پس از 5 دقیقه از گلدان خارج شده باشند.

 • از سنگریزه های معدنی کارخانجات سنگ بری به هیچ عنوان در مخلوط خاک گلدان استفاده نکیند. این گونه سنگریزه ها دارای یون های خطرناک و سمی هستند و باید حدود یک سال در هوای آزاد بمانند. بهترین سنگریزه ها در رودخانه ها یافت می گردند.

 • بهترین خاک خاکی است که فقط حدود 25 درصد آب را به خود جذب کند و بقیه را از سوراخ زهکش خارج نماید.

 • اگر آبیاری به تأخیر افتاد و گلدان کاملاً خشک شد آنرا برای مدت 10 دقیقه درون یک تشت یا سطل پر از آب قرار دهید تا آب کلیه سطوح ذرات خاک را اشغال نماید.

 • برای بیشتر شدن قدرت نگهداری آب در خاک مقداری و حدود 20-10 درصد حجم خاک مواد آلی کمپوست به خاک اضافه نمایید.

 • بعضی از گیاهان نسبت به قلیایی شدن خاک حساس هستند در این گونه موارد با آب سبک چشمه و یا آب باران که فاقد املاح کلسیم هستند آبیاری و یا اینکه مواد اسیدزا به خاک اضافه کنید.

 • احتیاجات آبی گیاهان بونسایی در زمستان خیلی کمتر از بهار و تابستان است و آبیاری در حد مرطوب نگهداشتن خاک کافی است.

 • آب فشانی اندام هوایی محیط گیاه و برگها را شاداب و مرطوب نگه می دارد. بعضی از گیاهان هر روز و خصوصاً روزهای داغ تابستان احتیاج به آب فشانی دارند. 

• ریختن آب و سنگریزه در زیر گلدانی محیط اطراف گیاه را مرطوب نگه می دارد در صورتی که مقداری خزه به سنگریزه اضافه کنید تبادل رطوبتی با محیط بیشتر می شود.

 • مواد غذایی بونسایی برای تغذیه مصنوعی شامل ازت، فسفر، پتاسیم و مواد ریز مغذی است از آنجایی که گیاهان در حال خواب زمستانی احتیاج به افزودن مواد غذایی ندارند تغذیه مصنوعی در این فصل متوقف و در بعضی مواد دیر آزاد شونده اضافه می گردد.

 • در صورتی که مایل به توسعه اندام هوایی هستید مواد فسفره و پتاسه و ازته در کود جستجو کنید و در صورتی که فقط به ریشه فکر می کنید ازت را از جیره غذایی مصنوعی حذف کنید.

 • در ایران گلدان مخصوص بونسایی وجود ندارد در صورتی که از گلدانهای معمولی استفاده می کنید بین گلدان و زیر گلدانی با قرار دادن چند تکه سنگ یا تخته فاصله ایجاد کنید تا آب زیر گلدانی به طرف بالا کشیده نشود.

 • با دیدن اولین علایم بیماری و آفات به کارشناسان حفظ نباتات مراجعه کنید تا روش مبارزه را به شما یاد دهند.

 

خاک بونسای :

 ترکیب خاک بونسای از اهمیت به سزایی برخوردار است که معمولا آن را از انواع درشت بافت و کم قوت انتخاب می کنند. برای این منظور خاک را به خوبی الک نموده و ذرات ریز آن را جدا می کنند تا فضاهای خالی خاک افزایش و در نتیجه زهکشی آن بهبود یابد و مانع خفگی ناشی از پر آبی و پوسیدگی ریشه ها و سرانجام مرگ درخت گردند.

   

نگهداری بونسای:

 خصوصیات گیاهی و اقلیمی گیاهی بونسای را مورد بررسی قرار دهید و مطمئن شوید که در محل مناسبی از نظر نور و حرارت قرار گرفته اند زیرا ممکن است، لازم باشد تا شرایط محیطی را اندکی تغییر دهید. گو این که هیچگاه نمیتوان شرایط را کاملا نظیر شرایط طبیعی زیستی برای آنها فراهم ساخت.

 

آبیاری بونسای:

 بونسای هایی که برای مدت ها و به صورت عاشقانه ای آبیاری و مراقبت گردیده اند، قادرند بر بینندگان خود تاثیرات عمیق و پایدار بگذارند به ویژه اگر دارای عمرهای بیش از یک قرن بوده و از پرورش دهندگانی به دیگران دست به دست شده باشند.

 از طرفی هرگونه ایجاد استرس بر بخش های شاخ و برگی گیاه بر سیستم ریشه ای کوچک و سطحی تر بیش از سیستم ریشه ای عمیق تر و گسترده تر آسیب خواهد دید زیرا قادر به تامین رطوبت کافی برای شاخ و برگ ها به ویژه اگر در معرض جریان هوای خشگ قرار گیرند، نمی باشد.

 به این نکته توجه داشته باشید که آبیاری بی رویه باعث مرگ درختان بونسای می شود. بر اساس گونه های گیاهی انتخاب شده، شرایط محیطی، نوع خاک، اندازه گلدان و محل استقرار بونسای می توان آبیاری لازم را به صورت های مختلف از دوبار در روز تا یکبار در هفته تغییر داد و عموما باید سطح خاک آن به عمق 2 تا 3 سانتی متر قبل از هر آبیاری به طور کامل خشک شده باشد.

 آبیاری به روش مه پاشی با اسپری کننده ها بر روی شاخ و برگ گیاه کمک چندانی به رفع مشکلات کمبود آب برای بونسای نخواهد بود اما روش مناسبی برای افزایش رطوبت محیط گیاه خواهد شد. بهتر است بخش زیرین گلدان را به طور کامل در درون ظرف آب قرار دهید زیرا از این طریق مانع شسته شدن ذرات خاک نیز خواهید شد. در برخی از موارد، سینی پر از سنگریزه ای که برای سهولت انجام زهکشی در زیر گلدان ها قرار داده می شود به عنوان منبع بهبود رطوبت محیط عمل نموده و بهتر است سنگریزه های آنرا به صورت هفتگی شسته و تمیز نموده و یا این که سینی حاوی بونسای را به طرف یکی از گوشه های آن که دارای منفذ است به کمک قطعه ای آجر یا سرامیک برای تسهیل زهکشی به صورت شیبدار در آورد.

برای پرورش یک بونسای دانستن علوم باغبانی، نوردهی، تغذیه، نیاز آبی و همچنین هرس شاخه، برگ و ریشه لازم است. در واقع با استفاده از روشهای خاص رشد گیاه را کم می کنند به طوری که به سلامت آن لطمه ای وارد نشود و هرس ریشه و برگ در فصل رشد باعث کاهش رشد شود . همچنین برای شکل دادن به گیاه با مرور زمان شکل دلخواه را به گیاه انتقال میدهند. تناسب درست بین اجزاء گیاه و همچنین تامین نیاز گیاه به پرورش یک بونسای سالم و زیبا کمک فراوانی میکند.

برای تهیه یک بونسای می توان دو مرحله ی اصلی را در نظر گرفت:

تغییر شکل درختی طبیعی که از نواحی کوهستانی یا دشت آورده ایم به درختچه های کوتاه

تربیت بونسای که منظور تکامل بخشیدن به شکل ظاهری است.


۱)مرحله ی اول:


نهال مورد انتخاب باید در عین کامل بودن باید کوچک ، کوتاه ، دارای ریشه های قوی و طول عمر دراز باشد . باید در نظر داشت که تفاوت اساسی یک بونسای و یک درخت در یک باغ کوچکی و بزرگی آنهاست وگرنه بونسای از نظر شکل ظاهری فرق دیگری با درخت طبیعی ندارد.

قبل از شروع بهار گیاهی با شرایط ذکر شده انتخاب و آن را طوری از خاک بیرون می آوریم که مقداری از ریشه های فرعی وصل به ریشه ی عمودی(اصلی) گیاه باشد و گیاه را همراه خاک اطراف ریشه با ملایمت بیرون آورده تا خاک اطراف ریشه نریزد. گیاه را در ظرف مورد نظر می کاریم. بعد از ۲۰ روز جوانه های کوچکی خواهد داشت . هنگامی که جوانه های تازه به ارتفاعی نزدیک ۵/۲ میلی متر رسید آن را فشار می دهیم یا کلا قطع می کنیم. حدود ۲ الی ۳ هفته بعد یک یا سه جوانه تازه در کنار جوانه ی قطع شده شروع به رشد می کنند. این بار جوانه های تازه هرگز خیلی بلند نخواهند شد. پس فاصله ی بین شاخه کوتاه شده و برگ هایی رشد می کنند که از حد طبیعی کوچک تر است.

با نزدیکی فصل پاییز باید احتیاط های لازم را انجام داد که گیاه خشک نشود ، یخ نزند و مرتب در معرض دید خورشید قرار گیرد. درخت را در ماه فروردین بعدی باید دوباره به همان طریق اولی نشا کرد. دفعات نشاندن گیاه در ظرف دیگر بستگی به نوع درخت و سن آن دارد.


▪ قرار دادن گیاه در ظرف دیگر دو فایده دارد:

درون ظرف پر از ریشه شده است و جای خالی برای رشد ریشه های تازه نیست . در هر انتقال حذف مقداری از ریشه ها و رویش ریشه های جدید باعث خواهد شد که مواد به مقدار لازم ( نه بیش از حد ) جذب کند و رشد نموده و از اندازه هایی که مورد نظر ماست بزرگتر نشود.

شاخ و برگ های زیادی را قطع می کنیم و این عمل موجب تعادل بین مواد جذب شده به وسیله ی ریشه ی گیاه و مقدار هوایی که توسط شاخ و برگ پس داده( فتوسنتز ) می شود ، می گردد.

۲ الی ۳ هفته طول می کشد که گیاه در محل جدید ریشه های محکمی بگیرد. هنگامی که ریشه ها محکم شد ، جوانه ها شروع به رشد می کنند. بعد از دو ماه که درخت به ظرفش منتقل شد تمام برگ های آن در مرکز ساقه باید با قیچی قطع گردد. باقیمانده ی برگ های ساقه به زودی پژمرده شده و می افتند این حالت برگ ریزان مصنوعی پاییزی است. دو یا سه هفته بعد شاخه ها و برگ های جدید از جوانه های تازه بیرون خواهند آمد. این شاخه و برگ ها کوچک می شوند و نتیجتا به بونسای شکل باشکوهی می دهند.


۲)مرحله ی دوم ، تربیت بونسای:


به سه طریق می توان عمل کرد:


▪ هرس کردن شاخه و برگ ها که قبلا به آن اشاره شد.


▪ سیم بستن

▪ آویزان کردن شاخه

 ـ سیم بستن:

برای این که شکل دلخواه خود را به درخت بدهیم از سیم مسی استفاده می کنیم به این ترتیب که شاخه یا تنه را با دست و انگشتان به حالتی که مورد نظر است نگه می داریم. سیم را در جهت عقربه های ساعت به دور آن می پیچیم . شاخه های کوچک را برای ۲ تا ۳ ماه و شاخه های بزرگتر را برای ۳ الی ۴ ماه می توان سیم بست.

 

ـ آویزان کردن شاخه :

به سادگی یک طناب یا نخ را به شاخه ی مورد نظر متصل و انتهای آن رابه جایی متصل می کنیم تا شاخه خمیدگی مورد نظر را پیدا کند.


ـ شرایط خاک:

تمیز باشد ، کود طبیعی نداشته باشد ، قابلیت نگهداری رطوبت را داشته باشد و پوک باشد.


ـ محل نگهداری :

در تمام سال آفتابی باشد ، در معرض هوا بوده ولی از بادهای شدید در امان باشد ، تمیز و دور از گرد و غبار باشد.

 

● ریشه ها:

ریشه های گیاه بنسای شده، در عین استحکام، سلامت و گستردگی، باید ظاهری کهن به درخت ببخشند. درروشهای متقارن، نامتقارن و اریب، ریشه ها در تمام جهات گسترده شده اند. اما د

/ 0 نظر / 192 بازدید